Genel Olarak Türkiye'de Yabancı Yatırım Fonları

Yabancı yatırım fonları yurtdışında kurulu yatırım fonları ya da kolektif yatırım kuruluşlarıdır.

Kolektif yatırım kuruluşları yatırımcıya ortaklık hakkı veren bir araç sağlamaktan çok bir finansal hizmet sunmakta olup, her ülkede farklı yükümlülükler taşımakta ve  farklı yasal düzenlemelere tabi bulunmaktadır. Vergi yükü, kamuyu aydınlatma, portföy yatırım sınırlamaları, düzenleyici otoriteler arasındaki yapısal farklılıklar ve bu otoritelerin yetkileri arasındaki farklılıklar ile  kolektif yatırım kuruluşlarının kurulu olduğu ülke düzenlemeleri çerçevesinde yapmakla yükümlü oldukları giderler arasındaki farklılıklar bazı ülkelerde kurulu fonlara diğer ülkelerde kurulu olanlar karşısında ve bu ülkelerde kurulu fonların satışının yapılabildiği ev sahibi ülkede kurulu fonlar karşısında yatırımcı talebi açısından avantaj sağlamakta ve bu durum da iç piyasada rekabet koşullarını ev sahibi ülkede kurulu fonlar aleyhine ağırlaştırmakta ve sonuçta o ülke düzenleyici otoritelerini  yurtdışında kurulu yatırım fonlarının paylarının o ülkede halka arzı ve satışı konularında tedbirler almaya yöneltebilmektedir.

Türkiye'de son yıllarda finansal kuruluşlar ve menkul kıymetlerle ilgili olarak önemli  gelişmelerin yaşanması ve Türk Parası Kıymetini Koruma hakkında 32 sayılı karar çerçevesinde Türkiye'de yerleşiklerin yurtdışına ve yurtdışında yerleşiklerin Türkiye'ye yatırım yapabilmesine imkan sağlanması ile yurtdışında yerleşik yabancı yatırım fonu paylarının giderek artan hacimlerde Türkiye'de satışının yapılmaya başlandığı gözlenmektedir. Ayrıca yurtdışında yerleşik kişi ve kuruluşlar tarafından yurtdışında kurulmuş yabancı yatırım fonları dışında, yurtiçinde yerleşik bazı aracı kurum ve bankalar tarafından off-shore merkezlerde yatırım fonu kurarak Türk kamu borçlanma senetlerine yatırım yaparken  bu menkul kıymetlere yatırım yapma sonucu ortaya çıkan vergi ve beyanname düzenleme yükümlülüklerinden ve Türk mevzuatında daha ağırlaştırılmış durumda bulunan yatırım  fonu mükellefiyetlerinden kaçınma, Türk kamu otoritelerinin denetim alanı dışına çıkma ve en önemlisi off-shore merkezlerdeki vergi avantajlarından yararlanma şeklinde eğilimler de artmaya başlamıştır.

Bu kapsamda VII-128.4 sayılı Yabancı Sermaye Piyasası Araçları ve Depo Sertifikaları ile Yabancı Yatırım Fonu Payları Tebliği (Tebliğ) ile yabancı yatırım fonlarına ilişkin düzenlemeler getirilmiştir.
 
VII-128.4 Sayılı Yabancı Sermaye Piyasası Araçları ve Depo Sertifikaları ile Yabancı Yatırım Fonu Payları Tebliği

Tebliğ'de Geçen Kavramların Tanımı

• Fon: Yurt dışında kurulmuş yabancı yatırım fonları.
• Fon İhraççısı: Yabancı yatırım fonunun kurucusu veya yöneticisi.
• Fon İzahnamesi: Yabancı yatırım fonu paylarının Türkiye’de satışına ilişkin olarak hazırlanan kamuyu aydınlatma belgesi.
• Fon Saklama Kuruluşu: Yabancı yatırım fonlarına saklayıcılık hizmeti sunmak üzere yurtdışında kurulu ilgili otorite tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar.
• Fon Temsilcisi: Bankaları veya Kurulun yatırım hizmetleri ve faaliyetlerine ilişkin düzenlemelerinde tanımlanan Türkiye’de yerleşik geniş yetkili aracı kurumlar.
• Yabancı Yatırım Fonu Payı: Yurt dışında kurulmuş kolektif yatırım kuruluşu niteliğindeki yabancı yatırım fonu tarafından ihraç edilen ve diğer sermaye piyasası araçları niteliğinde sayılan sermaye piyasası aracını,
• Yatırımcı Bilgi Formu: Fonun yapısını, yatırım stratejisini ve risklerini yansıtan özet formu,
• Taahhütname: Fonun yetkili organı tarafından Kurula hitaben hazırlanmış, kamuyu aydınlatmaya ilişkin bilgi ve belgeler dahil olmak üzere Kurulca istenecek her türlü bilgi ve belgenin verilmesine ve masrafları fon ve/veya temsilci tarafından karşılanmak üzere fonun, Kurulun görevlendireceği kişi veya kuruluşlar tarafından denetlenmesine imkan tanıyan taahhütname.

 
Yabancı Yatırım Fonu Paylarının Kurul Kaydına Alınması, Katılma Paylarının Satışı ve Diğer Hususlar

Payları Türkiye'de satılacak fonların aşağıda yer alan şartları taşımaları zorunludur:

a) Yabancı yatırım fonu paylarının alım satımının, Türk Lirası veya TCMB’ce günlük alım satım kurları ilan edilen yabancı paralar üzerinden yapılıyor olması,
b) İhraççının ülkesinde söz konusu payların satışına ilişkin ilgili otoriteden izin alınmış olması,
c) Payların yurtdışında satılmaya başlandığı tarihten itibaren en az üç yıl geçmiş olması ve satışı yapılacak payların başvuru tarihi itibarıyla cari değerinin asgari 2.000.000 Avro veya muadili parasal değer olması,
ç) İhraççının ülkesinde, söz konusu payların Türkiye’de satışına ve sağladığı mali haklar ile ilgili işlem ve ödemelerin Türkiye’de yapılmasına ilişkin herhangi bir kısıtlama olmaması,
d) Fonun net varlık değerinin en az 10.000.000 Avro veya muadili parasal değer olması,
e) Fonun net varlık değerinin en az %80’inin Türkiye'de yerleşik ihraççıların para ve sermaye piyasası araçları ve işlemleri ile Türk kamu borçlanma araçlarının dışındaki varlıklara yatırılması,
f) İhraççı dışındaki bir kuruluştan portföy yönetimi hizmeti alınıyorsa, bu kuruluşun kurulu olduğu ülkede portföy yönetimi yetki belgesine sahip olması,
g) Kamu kurumlarınca ihraç edilen para ve sermaye piyasası araçları için en fazla %35 olarak uygulanmak üzere, fon net varlık değerinin %10’undan fazlasının aynı kurum veya ortaklığın para ve sermaye piyasası araçlarına ve işlemlerine yatırılmamış olması,
ğ) Fonun tek başına herhangi bir ortaklıkta sermayenin ya da tüm oy haklarının %10’undan fazlasına sahip olmaması,
h) Fonun borçlanması ve varlıklarının ödünç verilmesine ilişkin ilgili ülke düzenlemelerinin Türkiye’de kurulu yatırım fonlarının tabi olduğu mevzuata uygun olması,
ı) Fonun yılda en az bir kez, uluslararası muhasebe standartları çerçevesinde hazırlanmış finansal tablolarının bağımsız denetimden geçirilmesi,
i) Fonun yetkili organı tarafından Kurula hitaben hazırlanmış, kamuyu aydınlatmaya ilişkin bilgi ve belgeler dahil olmak üzere Kurulca istenecek her türlü bilgi ve belgenin verilmesine ve masrafları fon ve/veya temsilci tarafından karşılanmak üzere fonun, Kurulun görevlendireceği kişi veya kuruluşlar tarafından denetlenmesine imkan tanıyan taahhütnamenin verilmesi.

Bunlara ek olarak payların Türkiye’de halka arz edilerek satılabilmesi için, kurulu olduğu ülkede halka arz edilmiş olması gereklidir.

Fon Temsilcisi

Fonun Türkiye'de bir temsilcisinin olması ve fon ile bu temsilci arasında asgari olarak belirlenmiş hususları içeren yazılı bir sözleşmenin imzalanması şarttır. 

Fon temsilcisi,

a) Fonun Türkiye’deki pay sahiplerinin Türkiye dışındaki pay sahipleri ile eşit haklara sahip olmasından ve söz konusu paylarla ilgili ödemelerin Türkiye’de yapılmasından,
b) Kamuya açıklanacak bilgilerin süresi içinde açıklanmasından ve Kurula yapılacak bildirimlerin zamanında yapılmasından, başvurulara eklenecek tüm belgeler ile izahname, yatırımcı bilgi formu ve halka açıklanan diğer bilgilerin doğruluğundan,
c) Yabancı yatırım fonu paylarının fon tarafından belirlenen esaslara göre alım satımından,
ç) Yabancı yatırım fonu paylarının geri dönüşlerinde, fonun herhangi bir sebeple ödeme yapamaması durumunda, payların geri alınması için belirlenen süreyi takip eden en geç iki iş günü içinde, bedellerinin tam ve nakden ödenerek yatırımcıdan geri alınmasından,
d) Türkiye’de satışı yapılan paylara, satış yapılan kişilerin kimlik bilgilerine ve alım satım yapılan payların miktar ve işlem tarihlerine ilişkin kayıtların doğru tutulmasından, ihraççıya iletilecek kayıtların ve bilgilerin doğru aktarılmasından ve Türkiye ile yurtdışındaki kayıtların birbirleri ile uyumlu olarak tutulmasının takibinden

sorumludur.

Fon paylarının satışı

Yabancı yatırım fonu paylarının halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satışı için temsilci tarafından, yabancı yatırım fonu paylarının Türkiye’de satışına ilişkin fon izahnamesinin onaylanması talebiyle, izahname, yatırımcı bilgi formu ve Kurulca esasları belirlenen başvuru formu ile Kurulca istenen diğer bilgi ve belgelerle birlikte eksiksiz olarak Kurula başvurulması zorunludur. Kurul gerek gördüğü takdirde, fonun kurulu olduğu ülkedeki yetkili otoriteden fon ve fon yetkilileri hakkında görüş isteyebilir.

Kurul başvuruları, izahnamenin fona ve yabancı yatırım fon paylarının satışına ilişkin olarak mevzuatın öngördüğü ve Kurul tarafından gerekli görülen diğer bilgileri içerip içermediğini, temsilcinin ve temsilcilik sözleşmesinin Tebliğ’de aranan şartları taşıyıp taşımadığını dikkate alarak kamunun aydınlatılması esasları çerçevesinde inceler.

İzahnamede yer alan bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir ve Kurulca belirlenen izahname standardına göre eksiksiz olması zorunludur. Fonun izahnamesinin fona ve payların satışına ilişkin olarak mevzuatın öngördüğü ve Kurul tarafından gerekli görülen diğer bilgileri açıklıkla ortaya koyacak ayrıntıda ve Türkçe olarak hazırlanması, temsilci ve fon yetkilileri tarafından imzalanması, bilgi ve açıklamaların gerektiğinde belgeye dayandırılması zorunludur.

Yabancı yatırım fonu paylarının alım satımı

Yabancı yatırım fonu paylarının alım satım işlemlerinin temsilci aracılığıyla yapılması zorunludur.

Satın alınan fon payları, ancak fona veya fonun yetki vermesi durumunda temsilciye geri satılabilir.

Tahsisli satış

Yabancı yatırım fonu paylarının tahsisli olarak satışının yapılmasının planlanması durumunda, sadece nitelikli yatırımcılara tahsisli olarak satılabilir. Bu fonların satışına ilişkin olarak Kurula yapılacak başvurularda izahname yerine ihraç belgesi hazırlanır. Payları tahsisli olarak satılacak fonlarda, sadece “fonun net varlık değerinin en az %80’inin Türkiye'de yerleşik ihraççıların para ve sermaye piyasası araçları ve işlemleri ile Türk kamu borçlanma araçlarının dışındaki varlıklara yatırılması” ön şartı aranır. Halka arz yoluyla satışta aranan diğer şartlar tahsisli satışta aranmaz.
Ayrıca, Temsilci, satış yapılan yatırımcıların Tebliğ’de belirlenen nitelikli yatırımcı vasıflarını haiz olduklarına dair bilgi ve belgeleri temin etmek ve düzenli olarak tutmakla yükümlüdür.

Payları tahsisli olarak satılacak fonlar hiçbir şekilde ilan ve reklam veremezler.

Kamuyu Aydınlatmaya İlişkin Esaslar

Fonların tabi oldukları ülke mevzuatı ve uluslararası muhasebe standartları çerçevesinde hazırlanmış finansal raporların, bağımsız denetim raporunun ve diğer periyodik raporların aslı ile Türkçe özetlerinin KAP’ta ilan edilmesi zorunludur. Bu bildirimlerin yapılmasından Temsilci sorumludur. Ayrıca, her ay itibarıyla Tebliğ’in ekinde yer alan formata uygun olarak temsilci tarafından hazırlanan tablonun en geç izleyen ayın ilk haftası içinde KAP’ta ilan edilmesi zorunludur.

Fona ilişkin ilan ve reklamlarda Kurulun ilgili düzenlemelerine uyulur.